Song Diaries (47)

Πεχλιβάνης

Θανάσης Παπακωνσταντίνου


 

Όταν το μακρινό 1993 ο πατέρας μου έφερνε στο σπίτι μας ένα δίσκο ενός Θανάση Παπακωνσταντίνου και ουχί του Βασίλη Παπακωνσταντίνου με τον περίεργο τίτλο "Αγία Νοσταλγία", είναι βέβαιο πως ποτέ δεν θα φανταζόμουν τι θα γινόταν με την ιδιάζουσα και ξεχωριστή περίπτωση τούτου του Λαρισαίου μουσικού μια δεκαετία αργότερα, πόσο μάλλον αυτό που έγινε σήμερα στην Πλατεία Νερού. 16 Ιουνίου 2018 και εκείνος, ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου, μαζί με τον Μάλαμα γέμισαν για δεύτερη φορά σε μια βδομάδα έναν χώρο που δεν... γεμίζει με τίποτα, ούτε με BJM και Black Angels, ούτε με P.J. Harvey και Sigur Ros, ούτε με Killers και Kasabian, ούτε καν με τους MUSE (παραλίγο). Τι μεσολάβησε από το 93 που ο πατέρας μου μεταξύ στενών συγγενών και φίλων χόρευε ζεϊμπέκικο το "τράβηξα δειλά-δειλά της κερκόπορτας το σύρτη" (βλ. "Ονειρο") ως και σήμερα το βράδυ στην κατάμεστη Πλατεία Νερού; Πολλά. Πολλά υπέροχα και πολλά που στην πορεία με ξένισαν... Κι ίσως δεν είναι της παρούσης μία εκτενής κριτική και αναφορά στα πεπραγμένα του Θανάση (και των πιστών ακόλουθών του) όλα αυτά τα 25 χρόνια, θα συμφωνήσουμε όμως πως (σχεδόν) όλα ξεκίνησαν από ένα δίσκο και από ένα συγκεκριμένο κομμάτι που έδρασε σαν πολιορκητικός κριός, ο οποίος στάθηκε ικανός να γκρεμίσει τα στιβαρά και απροσπέλαστα τείχη που χώριζαν παραδοσιακά το "έντεχνο" από το "ροκ". Ο δίσκος ονομάζεται "Βραχνός Προφήτης" και το κομμάτι "Πεχλιβάνης".  

Ο "Προφήτης" κυκλοφόρησε το 2000. Οι Τρύπες οριακά ακόμα κρατιούνται μαζί. Ο Παπακωνσταντίνου καλεί τον Αγγελάκα να τραγουδήσει το "Όταν Χαράζει", ενώ συγχρόνως επιστρατεύει στην παραγωγή και ενορχήστρωση του δίσκου τον κιθαρίστα της Σαλονικιώτικης μπάντας, Μπάμπη Παπαδόπουλο. Ο Μπάμπης έρχεται αντιμέτωπος με ένα σύνολο λαϊκότροπων ως επί το πλείστον τραγουδιών, αποφασίζει όμως -σε συμφωνία και συνεργασία με τον δημιουργό τους Θανάση Παπακωνσταντίνου- να τα ντύσει ηλεκτρικά, να τα μεταχειρστεί ροκάδικα και να τους... ψιλοαλλάξει τα φώτα. Το αποτέλεσμα είναι ένα μάλλον αριστούργημα, ρηξικεύλευθη και εμβληματική παρακαταθήκη, τόσο για τον ίδιο τον Θανάση, όσο και για την Ελληνική μουσική γενικότερα, η οποία παρακαταθήκη εξαργυρώθηκε εκ αμφοτέρων άλλοτε με δημιουργικό και αληθινό τρόπο και άλλοτε κάπως ρηχά και πρόχειρα.

Η νεωτεριστική πεμπτουσία πάντως του όλου εγχειρήματος μπορεί να παρατηρηθεί, να ακουστεί και να απορροφηθεί συναισθηματικά σε ολόκληρο το μεγαλοπρεπές εύρος της στο πέμπτο κομμάτι του δίσκου, στον προαναφερθέντα "Πεχλιβάνη". Εκεί, σε μία ούτως ή άλλως αριστουργηματική σύνθεση, ο Παπαδόπουλος βγάζει το μαχαίρι της έμπνευσης και της κιθάρας του στο 3' και 41", οπότε και με ένα δαιμονισμένο και βουρλισμένο σόλο μας διαλύει τα σωθικά ως το φινάλε του τραγουδιού. Κι ανοίγει τότε διάπλατος, στα 73 δευτερόλεπτα που διαρκεί τούτο το σόλο, ένας νέος μουσικός δρόμος στην ελληνική μουσική, ένας νέος ήχος που μέσα του χώρεσαν αμέτρητα νέα τραγούδια και νέες φωνές, ατέλειωτοι χοροί και σφιχτές αγκαλιές...  



 

Ο (μ)πεχλιβάνης στην Τουρκική γλώσσα σημαίνει "ο παλαιστής" και μεταφορικά χρησιμοποιείται για να περιγράψει άνθρωπο θαρραλέο, άφοβο και ατρόμητο. Ο Παπακωνσταντίνου εμπνεύστηκε τους στίχους και το τραγούδι εν γένει μια μέρα που γύρισε σπίτι του, αδειούχος απ'το στρατό:

"Το έγραψα όταν είδα ότι οι δικοί μου ήταν αποσβολωμένοι από την τηλεόραση. Το αυτί είναι δύστροπο σαν όργανο, το μάτι όμως είναι πιο δεκτικό κι ανεκτικό. Οι δικοί μου λοιπόν κόλλησαν με αυτήν κι ιδίως με κάτι σαβούρες σαν τις βραζιλιάνικες σαπουνόπερες. Πολύ αστείο είναι να ηχογραφήσετε ατάκες από τέτοια σίριαλ, το τι πλάκα πέφτει είναι άνευ προηγουμένου. Η γιαγιά μου έχει Αλτζχαιμερ και συζητάει με τους ηθοποιούς που παίζουν. Γύρισα κάποια στιγμή – ήμουν στο στρατό κι είχα καιρό να τους δω – και μπαίνω που λέτε μέσα στο σπίτι λέω γεια, μου λένε ένα ξερό γεια και γυρίζουν στην τηλεόραση ξανά. Κάθισα και σκέφτηκα να ερχόταν ο αέρας από το βουνό να έφερνε μαζί του τα χαλίκια και τα αγκάθια από το βουνό και να τρύπωνε κάτω από την πόρτα και να τα έπαιρνε όλα μαζί του. Η τηλεόραση είναι χρήσιμη για δυο κατηγορίες πληθυσμού: για τους ανήμπορους ηλικιωμένους και για τα ζευγάρια για να μην φαίνεται η ανία που μπορεί να υπάρχει στη σχέση. Το πλέον τραγικό είναι οι γονείς να βάζουν τα παιδιά μπροστά την τηλεόραση για να τους αφήσουν ήσυχους."   
[απόσπασμα από συνέντευξη του Θανάση Παπακωνσταντίνου στο avopolis.gr, 2005]
 

Χαίρομαι ιδιαιτέρως που διάβασα το συγκεκριμένο -εξαιρετικό η αλήθεια είναι- back story του τραγουδιού αρκετά ετεροχρονισμένα - μόλις κάνα χρόνο πριν, διότι κατάφερνα έτσι όλα αυτά τα χρόνια να φτιάχνω με το μυαλό μου τις δικές μου ατέλειωτες ιστορίες βασισμένες στην υποδόρια επική και Αποκαλυπτική ατμόσφαιρα που γεννάν οι στίχοι, μαζί φυσικά με τη μουσική. Η βιβλική καταστροφή, η επιστημονική φαντασία που όμως... βραχνα προφητικά αγκαλιάζονται με τη σύγχρονη δυστοπία, στροβιλίζονταν στο μυαλό μου για σχεδόν μια εικοσαετία, σε πάρτυ, σε συναυλίες, σε ταβέρνες και ρακομελάδικα, αλλά και σε μοναχικές ακροάσεις, σε περίεργες ώρες βασανιστικής αϋπνίας, υπόκωφου θυμού και γενικευμένης ανησυχίας. Γενικευμένου αδιόρατου φόβου, όμοιου με εκείνον που η κυρία στην τηλεοπτική εισαγωγή του τραγουδιού δεν έχει νιώσει ποτέ κι ούτε καν θέλει να συζητάει γι'αυτόν, "είναι ευαίσθητη σ'αυτό το θέμα". Έρχεται όμως κάποτε και τότε συζητάμε γι'αυτόν, θέλοντας και μη...
 

Μια νύχτα θα `ρθει από μακριά, βρε αμάν αμάν
αέρας Πεχλιβάνης
να μην μπορείς να κοιμηθείς, βρε αμάν αμάν
μόλις τον ανασάνεις.
Θα `χει θυμάρι στα μαλλιά, βρε αμάν αμάν
κράνα για σκουλαρίκια
και μες στο στόμα θα γυρνά, βρε αμάν αμάν
ρητορικά χαλίκια.

Θα κατεβεί σαν άρχοντας, βρε αμάν αμάν
θα κατεβεί σαν λύκος
να πάρει χρώμα και ζωή, βρε αμάν αμάν
της μοναξιάς ο κήπος.
Τα μελισσάκια θα γυρνούν, βρε αμάν αμάν
γύρω απ’ τις πολυθρόνες
και το νερό το κρύσταλλο, βρε αμάν αμάν
θα ρέει απ’ τις οθόνες.

Αέρα να `σαι τιμωρός, βρε αμάν αμάν
να `σαι και παιχνιδιάρης
κι αν βαρεθεί η ψυχούλα μου, βρε αμάν αμάν
να `ρθεις να μου την πάρεις, 
για να κοιτάει από ψηλά, βρε αμάν αμάν
του κόσμου τη ραστώνη, 
να ξεχαστεί σαν των βουνών, βρε αμάν αμάν
το περσινό το χιόνι.

 

Σχετικα Αρθρα
ypogeio.gr
The Song Diaries (46)
Will You Remember?
The Cranberries
(14/05/2018)
ypogeio.gr
The Song Diaries (45)
So Young
Suede
(11/05/2018)
ypogeio.gr
The Song Diaries (35)
Summer's Almost Gone
The Doors
(19/08/2017)
ypogeio.gr
Album Stories (29)
Suck It And See
Arctic Monkeys
(06/06/2018)
Χρησιμοποιούμε cookies μόνο για στατιστικούς λόγους (google analytics). Δεν συλλέγουμε κανένα προσωπικό δεδομένο.
ΕΝΤΑΞΕΙ