Νέες Κυκλοφορίες
Επιτόπια Ηχογράφηση Θέατρο Δάσους 1986
Νίκος Παπάζογλου
Νιώθω αληθινά βαθιά συγκινημένος που ύστερα από τόσα χρόνια που τρέχω (σ)το Υπόγειο, και έπειτα από τόσες χιλιάδες λέξεις που έχουμε γράψει εγώ και οι φίλοι μου για τον υπέρτατο Νίκο Παπάζογλου κάνοντας αναδρομές και αφιερώματα με χίλιους τρόπους στη μνήμη του, έφτασε η ώρα να αναφερθώ σε μια νέα κυκλοφορία του. Νιώθω πως είναι πάλι εδώ μαζί μας, νιώθω πως δεν έφυγε ποτέ. Μάλλον εξαρχής έτσι ήταν και θα είναι, ποτέ δεν έφυγε και ποτέ δεν θα φύγει.
Δυο ξεχασμένες μπομπίνες, καταχωνιασμένες στο υπόγειο του σπιτιού του Νίκου Παπάζογλου, τις οποίες βρήκε κατά τύχη η σύζυγός του, Βάρβαρα, μόλις πριν τρία χρόνια, αποκάλυψαν έναν θησαυρό. Έναν θησαυρό για τους φίλους της μουσικής και της φωνής του Νικόλα, αλλά και για την ιστορία της ελληνικής μουσικής γενικότερα. Ένα διαμάντι αρχειακής (υπερ)αξίας, αλλά και ένα ολοζώντανο δισκογράφημα ανεκτίμητης τωρινής και αβάσταχτης, συγκινητικής τέχνης. «Επιτόπια Ηχογράφηση Θέατρο Δάσους 18 Αυγούστου 1986». Το διπλό βινύλιο κυκλοφόρησε προχτές, 15 χρόνια ύστερα από το θάνατο του Νικόλα και 21 από την τελευταία του κυκλοφορία ("Μάισσα Σελήνη"/2005) από τους ιστορικούς «Στρόγγυλους Δίσκους», σε συνεργασία με την μερακλίδικη B-Otherside Records που ανέλαβε τη διανομή. O μέγας Χρήστος Μέγας έφερε εις πέρας την ψηφιακή αποκατάσταση, την επεξεργασία και το mastering.
1984. Ο Παπάζογλου «απαγκιστρώνεται» από τον Ξυδάκη και τον Ρασούλη, με τους οποίους συνεργάστηκε στα ιστορικά «Δήθεν» και στην οριακή «Εκδίκηση της Γυφτιας» και κυκλοφορεί τον πρώτο του προσωπικό του δίσκο, το εμβληματικό «Χαράτσι», στο οποίο - εκτός από δύο συνθέσεις του Ρασούλη και στίχους της Βάσως Αλαγιάννη, καθώς και τους στίχους του Τάκη Σιμώτα στο ομώνυμο τραγούδι- τα υπόλοιπα είναι αμιγώς δικά του. Στο σημείωμα που συνοδεύει τον δίσκο αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στην ανάγκη «να συγκεράσουμε τις μουσικές μας αντιθέσεις – που είναι και δικές μας αντιθέσεις, σ’ ένα μικτό και νόμιμο μουσικό είδος». Ναι, όντως,αυτό το μεικτό και νόμιμο μουσικό είδος αναδύθηκε μέσα στο δίσκο, ωσάν Δούρειος Ίππος σε ένα εν πολλοίς αγκυλωμένο και αποστειρωμένο μουσικό στερέωμα, χωρισμένο σε στρατόπεδα πολιορκημένα και για αρκετά χρόνια ακίνητα και ατραφή. Ο συγκερασμός της ροκ με τη λαϊκή μουσική ήταν μια αποκάλυψη τότε, τώρα μοιάζει αυτονόητο, τότε ήταν επανάσταση που ένωσε γενιές και ράτσες, τότε ήταν επανάσταση που γέννησε ατόφια αγάπη και διονυσιακά γλέντια, επανάσταση που έσπασε στεγανά και γκρέμισε τείχη. Και ύστερα άφησε σαν παρακαταθήκη την περίφημη «σχολή της Θεσσαλονίκης», στο άρμα της οποίας περήφανα ανέβηκαν ο Μάλαμας, ο Θανασης, οι Χειμερινοί Κολυμβητές και πολλοί άλλοι. Ω, ναι, ο Παπάζογλου και το Χαράτσι του καθόρισαν σε τεράστιο βαθμό την ελληνική μουσική τότε (80’s), λίγο μετά (90’s), αρκετά μετά (00’s), αλλά ακόμα και σήμερα. Το στίγμα του Νικόλα είναι αέναο.
Επιστρέφοντας λοιπόν στην άρτι αφιχθείσα νέα κυκλοφορία - μετά από μια μεγάλη (συγχωρέστε με, δεν βαστάω όταν γράφω για τον Παπάζογλου) παρένθεση, χρηστή βέβαια παρένθεση, διότι φτάνοντας στο βράδυ της 26ης Αυγούστου του 1986 στο Θέατρο Δάσους της Σαλονίκης, αυτό ακριβώς είναι το περίγραμμα του δίσκου: ο Παπάζης, από το δικό του μετερίζι, έχει επαναπροσδιορίσει την ελληνική λαϊκή και ροκ μουσική και με μια dream team μπάντα, την Ταχεία, οργώνει την επικράτεια με αξέχαστες, για όσους παρευρέθηκαν σε αυτές, συναυλίες, οι οποίες αποτέλεσαν και την απαρχή της μετέπειτα διονυσιακής και μυσταγωγικής "αυτοκρατορίας" του Παπάζογλου στα live, τα οποία "έθρεψαν" ουσιαστικά τρεις γενιές, φτάνοντας σχεδόν ως τέλη των 00's. Το Καλοκαίρι του 86, ο Παπάζογλου έχει ολοκληρώσει τις ηχογραφήσεις του δεύτερου προσωπικού του δίσκου, του "Μέσω Νεφών" -μια μεγαλειώδης συνέχεια στο "Χαράτσι"- που θα κυκλοφορούσε τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς. Το live στο Θέατρο Δάσους είναι η προτελευταία στάση στην περιοδεία του, η τελευταία θα ήταν στο Λυκαβηττό στην Αθήνα - πρώτη φορά εκείνο τον Σεπτέμβρη, κάθε χρόνο για τα επόμενα πολλά χρόνια. Τα κομμάτια που παίχτηκαν στη συναυλία, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων βρίσκουμε και στο δίσκο, είναι από τα "Δήθεν" (1978), την "Εκδίκηση της Γυφτιάς" (1979), το "Χαράτσι" (1984) και από το επερχόμενο "Μέσω Νεφών". Ουσιαστικά, τα τραγούδια του δίσκου παρουσιάζονται και ακούγονται για πρώτη φορά σε εκείνη την περιοδεία... Σαν συγκινητικό παράδειγμα της ιερής χρονικής περίστασης και συγκυρίας, αναφέρω το τέλος του τραγουδιού "Στη Ρωγμή του Χρόνου", οπότε και κάποιος/α από το κοινό ρωτά πώς λέγεται το κομμάτι και ο Παπάζης απαντάει με τον τίτλο. Να αναφέρω εδώ πως το κομμάτι, το οποίο απογειώθηκε στην αιωνιότητα από την εκδοχή του Παπάζογλου έκτοτε, είναι διασκευή στο πρωτότυπο του Μανώλη Ρασούλη που είχε κυκλοφορήσει δύο χρόνια πριν (1984) στο δίσκο του Ρασούλη "Ο Ρασούλης Τραγουδάει Ρασούλη - Ναι Στο Ναι Και Ναι Στο Όχι". Ένα ακόμα συγκινητικό παράδειγμα, όταν παίζει η εισαγωγή του "Καλημέρα", ο Παπάζογλου λέει στο μικρόφωνο "είναι τα καινούρια αυτά παιδιά, τα παίζουμε δειλά-δειλά". Γενικά από τον διπλό δίσκο παρελαύνει σχεδόν ολόκληρο το "Μέσω Νεφών", με εξαίρεση το "Ένα κι Ένα", το "Όνειρο" και το "Φέγγεις σαν Άστρο".
Και στα τοτινά καινούρια αυτά κομμάτια, αλλά και ολόκληρο το album, οι ενορχηστρώσεις είναι αδιανόητες, όπως ακριβώς και τα παιξίματα και το δέσιμο της Ταχείας. Η φωνή του Παπάζογλου είναι αυτή που πάντα ξέραμε, απλά με την αφορμή και το άκουσμα της νέας κυκλοφορίας, τη θυμήθηκα ξανά και την... προσκύνησα ξανά. Μια φωνή που ανοίγει την ψυχή σου, αγκαλιάζει την καρδιά σου, και με την αγαστή και καταλυτική αρωγή της μουσικής και των στίχων, σε γονατίζει εξαγνισμένο. Είχα την ευλογία να πάω σε δεκάδες συναυλίες του Νικόλα -στα 80's παιδί με τους γονείς μου και στα 90's και στα 00's μόνος σαν μετέφηβος και σαν μεγάλος- στην "Επιτόπια Ηχογράφηση Θέατρο Δάσους 1986" η μαγεία και η εν γένει -δύσκολα να περιγράψεις με λόγια- ατμόσφαιρα των ζωντανών εμφανίσεων του Νίκου Παπάζογλου αναγεννάται, ανασταίνεται και σε παίρνει από το χέρι σε ένα καθηλωτικό ταξίδι στο παρελθόν. Όμως, η ούτως ή άλλως διαχρονική αξία της τραγουδοποίας του Παπάζογλου, καθώς και -το ξαναγράφω- οι εξαιρετικές ενορχηστρώσεις και τα ασύλληπτα παιξίματα της μπάντας, καθιστούν τη νέα κυκλοφορία ως ένα πολύτιμο μουσικό δώρο και για το τώρα. Για το τώρα και για το μετά.
Κλείνοντας, θα αναφέρω ένα κομμάτι από τα λόγια του Παπάζογλου όταν παρουσιάζει τους δημιουργούς των τραγουδιών που θα ακουστούν στο live. Και το αναφέρω, γιατί είναι ενδεικτικό της προσωπικότητας και της ψυχής του Νικόλα: "Τα τραγούδια τα έχουν φτιάξει ο Μανώλης Ρασούλης, ο Νίκος Ξυδάκης, ο Τάκης Σιμώτας, η Βάσω Αλλαγιάννη, ο Λάζαρος Ανδρέου και εγώ". Η φωνή του Παπάζογλου όταν ονομάζει τους δημιουργούς είναι δυνατή και καθαρή, τέτοια που χρειάζεται για να τιμήσει τους συνεργάτες και φίλους του. Όταν προφέρει τη λέξη "εγώ", η φωνή του χαμηλώνει. Και το "εγώ" ακούγεται κάπως σιγανά και πιο μικρό, πιο σύντομο. Αυτός ήταν ο Νίκος - ένας τεράστιος δημιουργός και μια ανεπανάληπτη φωνή, ένας τεράστιος άνθρωπος και μια τεράστια ψυχή, με ένα μικρό εγώ. Ταπεινός, απλός, χαλαρός - μα καλλιτέχνης με διαμέτρημα που εγώ τοποθετώ στο πάνθεον του εγχώριου μουσικού στερεώματος. Η απώλειά του άφησε ένα τεράστιο κενό, που όμως γεμίζει με το έργο του όλα αυτά τα 15 χρόνια, κι έτσι πάλι τώρα ξαναγέμισε για τα καλά με τον διπλό δίσκο της συναυλίας στο Θέατρο Δάσους σαράντα χρόνια πριν.
Hats off και στην Ταχεία:
Νίκος Καπηλίδης: τύμπανα
Χρήστος Κίλιας: κρουστά
Μανώλης Σιδερίδης: μπάσο
Δημητρός Αραμπατζής & Δημήτρης Σταρόβας: ηλεκτρικές και ακουστικές κιθάρες
Γιώργος Ανδρέου: πιάνο
Γιάννης Κύρμος: μπουζούκι
Ελένη Καλαντζοπούλου: κλαρινέτο
Μαρία Ρεμπούτσικα: βιολί
Επιτόπια Ηχογράφηση Θέατρο Δάσους 1986 (out 6/10 via Στρόγγυλοι Δίσκοι & Β-Otherside Records)
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Κυκλοφορεί στις 6 Οκτωβρίου 2026 σε 1000 δια χειρός αριθμημένα αντίτυπα και θα βρίσκεται σε όλα τα επιλεγμένα δισκοπωλεία ο διπλός δίσκος – ηχητικό ντοκουμέντο της συναυλίας που είχε δώσει ο Νίκος Παπάζογλου στη Θεσσαλονίκη το 1986, με τίτλο "Επιτόπια ηχογράφηση στο Θέατρο Δάσους 18 Αυγούστου 1986".
Το 1986 ο Νίκος Παπάζογλου, η «φωνή» της «Εκδίκησης της Γυφτιάς» (1978) και των «Δήθεν» (1979) έχει ήδη καταθέσει το πρώτο προσωπικό του «Χαράτσι» (1984) και βρίσκεται στο στούντιό του, στο νέο «Αγροτικόν» στην Επταλόφου 14, στην Τούμπα, για την ηχογράφηση του επόμενου δίσκου του. Εν «Μέσω νεφών», ηχογραφήσεων, παραστάσεων και μουσικών παραγωγών, διοργανώνει τη θερινή «εκστρατεία» του οργώνοντας την Ελλάδα, με τη συναυλία στη γενέτειρά του, τη Θεσσαλονίκη, να ξεχωρίζει, όπως πάντα, και να σηματοδοτεί, μαζί και με τη συναυλία στην Αθήνα, την ολοκλήρωση της ετήσιας περιοδείας του. Ήταν Δευτέρα 18 Αυγούστου όταν ο Παπάζογλου εμφανίστηκε στο Θέατρο Δάσους της Θεσσαλονίκης, κάτω από το ολόγιομο φεγγάρι. Μαζί του στη σκηνή μια εξαιρετική εννιαμελής μπάντα, η Ταχεία Θεσσαλονίκης, με τους: Νίκο Καπηλίδη: τύμπανα, Χρήστο Κίλια: κρουστά, Δημητρό Αραμπατζή: ηλεκτρική & ακουστική κιθάρα, Δημήτρη Σταρόβα: ηλεκτρική & ακουστική κιθάρα,-Μανώλης Σιδερίδη: μπάσο, Γιώργος Ανδρέου: πιάνο, Γιάννη Κύρμο: μπουζούκι, ο οποίος αντικατέστησε στη συγκεκριμένη συναυλία το μόνιμο μέλος της Ταχείας Θεσσαλονίκης Βαγγέλη Λιόλιο, Ελένη Καλαντζοπούλου: κλαρινέτο, Μαρία Ρεμπούτσικα: βιολί.
Ο χώρος ήταν κατάμεστος, εντός και εκτός θεάτρου, ο ήχος μεικτός και νόμιμος, ο κόσμος ένα «σώμα». Μυσταγωγία, διονυσιασμός, λυρισμός.
Σαράντα χρόνια μετά η συναυλία αυτή παίρνει ξανά πνοή μέσα από τ’ αυλάκια δίσκου βινυλίου χάρη σε ένα απρόσμενο δώρο του Νίκου, τις δύο μπομπίνες που βρέθηκαν σε μια «ρωγμή του χρόνου» στο υπόγειο του σπιτιού του μόλις το 2023. Η επεξεργασία της ηχογράφησης πραγματοποιήθηκε με πολλή αγάπη, σεβασμό και χωρίς την επιθυμία να λειανθούν «γωνίες» και τυχόν ατέλειες. Η έκδοση, πάντα σε παραγωγή της ετικέτας του Νίκου «Στρόγγυλοι Δίσκοι», περιλαμβάνει 19 τραγούδια, τα οποία τυπώθηκαν σε διπλό δίσκο βινυλίου, κλεισμένο σε βαρύ gatefold εξώφυλλο, το οποίο περιλαμβάνει ανέκδοτο φωτογραφικό υλικό από το αρχείο του Νίκου Παπάζογλου. Τον ήχο επιμελήθηκε ο επί χρόνια συνεργάτης του, Χρήστος Μέγας, ενώ το μοναδικό εικαστικό σχεδίασε ο Σίμος Σαλτιέλ.
Στο διπλό βινύλιο δεν χώρεσε όλη εκείνη η βραδιά στο Θέατρο Δάσους. Χώρεσε, όμως, η ψυχή της και ο ηλεκτρισμένος διονυσιασμός που χαρακτήριζε μοναδικά τις μουσικές συναντήσεις του Νίκου Παπάζογλου με το κοινό του.
