Rotting Christ
Υπάρχει αντικειμενικότητα στη μουσική; Μπορεί κάποιος με σιγουριά να πει τι είναι πιο καλό από κάτι άλλο, τι είναι πιο σημαντικό, τι είναι πιο σπουδαίο; Η προφανής απάντηση είναι όχι. Η μουσική κρίνεται με καθαρά υποκειμενικά κριτήρια, αυτός είναι ο βασικός κανόνας, και ο κάθε μουσικόφιλος αγαπάει κάτι ή το απορρίπτει χρησιμοποιώντας στο μεγαλύτερο βαθμό το δικό του προσωπικό αισθητήριο, πέρα από την επιδραστικότητα που μπορεί να του ασκήσει το μουσικό του περιβάλλον και η επιρροή των media. Εγώ όμως θα επιχειρήσω να κάνω μια εξαίρεση όπως συμβαίνει σε κάθε κανόνα, προσπαθώντας να κάνω μια απόπειρα αντικειμενικής προσέγγισης…
Πιστεύω λοιπόν ότι οι Rotting Christ είναι το σπουδαιότερο Ελληνικό συγκρότημα όλων των εποχών στο ευρύτερο φάσμα αυτού που ονομάζουμε rock μουσική. Υπερβολή; Δε νομίζω… Και ναι, είμαι οπαδός της μουσικής τους, αλλά είμαι σίγουρος ότι την ίδια άποψη θα είχα απλώς και μόνο γνωρίζοντας τα παρακάτω:
Δεν υπάρχει άλλο συγκρότημα στην Ελλάδα που να βρίσκεται στο χώρο της μουσικής αδιάκοπα για 27 ολόκληρα χρόνια συνεχίζοντας κιόλας ακάθεκτο, έχοντας κυκλοφορήσει 13 άλμπουμ και αμέτρητα άλλα πράγματα, έχοντας παίξει πάνω από 1200 συναυλίες σε όλο τον κόσμο, με μεγάλη μάλιστα επιδραστικότητα στον ήχο που κινούνται παγκοσμίως. Θεωρούνται ένα από τα γενεσιουργά group του Black Metal της δεκαετίας του ’90, και φυσικά ηγούνται αυτού που διεθνώς έχει ονομαστεί “Greek Element” στον ακραίο metal ήχο της ίδιας περιόδου. Και πάνω απ’ όλα αυτό το «πακέτο» συνοδεύεται με τη μέγιστη καλλιτεχνική συνέπεια και συνέχεια. Αυτή η μπάντα δεν επαναπαύεται ποτέ, εξελίσσεται συνεχώς… Για αυτό και το ενδιαφέρον για αυτούς δε σταματάει μόνο στο metal και στους οπαδούς του. Οι Rotting Christ δεν είναι απλά ένα μεγάλο συγκρότημα του χώρου. Είναι ένα εξαγώγιμο πολιτιστικό προϊόν της Ελλάδας…
Δύο σχεδόν μήνες πριν τη κυκλοφορία του νέου τους άλμπουμ Rituals, και ενώ το πρώτο κομμάτι που έχει βγει στον «αέρα», το «Ελθέ Κύριε», μας έχει στείλει ήδη, ο Σάκης Τόλης, ο ηγέτης του συγκροτήματος από το μακρινό 1988, μας έκανε τη τιμή να μιλήσει στο Υπόγειο με μια προθυμία που σπανίζει, σε μια κουβέντα –θέλω να πιστεύω- χορταστική. Αν και γνωριζόμαστε ελάχιστα, το γεγονός πως ανήκουμε στην ίδια γενιά, έχουμε κοινές μουσικές ρίζες και ζήσαμε και οι δύο από πρώτο χέρι τη γέννηση και την ανάπτυξη του ακραίου μεταλλικού ήχου στην Ελλάδα, οδήγησε σε μια συζήτηση σαν αυτές που λέμε «μεταξύ φίλων». Είπαμε αρκετά και off the record, και πιο προσωπικά πράγματα, μου αποκάλυψε κιόλας ότι θα ήθελε κάποια στιγμή να εκδώσει ένα βιβλίο με όλα αυτά τα τρελά που έχει ζήσει όλα αυτά τα χρόνια, με προέτρεψε εντόνως να επανασυνδέσω τους δικούς μου Selefice, και στο τέλος καταλήξαμε ότι και οι δύο χωρίς μουσική δε μπορούμε να ζήσουμε…
Πολλά είπα…
Κυρίες και κύριοι, οι Rotting Christ στο Υπόγειο…
Το Υπόγειο: Σάκη σε ευχαριστούμε πολύ για τη τιμή που κάνεις να μιλήσεις στο Υπόγειο! Καταρχήν πάμε στα φρέσκα. Πώς πήγε αυτή η ακόμα μία αμερικανική περιοδεία;
Πολύ κούραση, εξάντληση, αλλά πραγματικά άξιζε το κόπο γιατί νομίζω ότι ανοίξαμε τα φτερά μας και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Έχουμε ξαναπάει βέβαια παλιότερα, αλλά τα τελευταία χρόνια για διάφορους λόγους δεν πηγαίναμε. Είδαμε όμως ότι υπάρχει ένα fan base και νιώσαμε ότι ο κόσμος εκεί ήθελε να ακούσει τη μπάντα. Παρά την κούραση λοιπόν, 22 live σε καθημερινή βάση σε μεγάλες αποστάσεις, τα καταφέραμε και τώρα είμαστε πίσω για την προώθηση του νέου δίσκου πια.
Το Υπόγειο: Το line up από ότι κατάλαβα ήταν καθαρά black metal… (σ.σ.: με Mayhem και Watain)
Καθαρά! Και είχε ιστορίες κάθε βράδυ! Κάθε βράδυ κάτι γινόταν, κάποια στιγμή θα πρέπει να τις αφηγηθώ…
Το Υπόγειο: Είχε και τίποτα «χριστιανοταλιμπάν» πάλι;
Όχι δεν είχε τόσο πολύ, δε τολμήσανε νομίζω… Όλο το πακέτο των συγκροτημάτων ήταν ακραίο οπότε δε τόλμησε κανείς να κάνει κάτι…
Το Υπόγειο: Οπότε κάθε βράδυ τρέλα!
Κάργα! Είμαστε καλά, είμαστε πίσω, συνεχίζουμε…
Το Υπόγειο: Σε 2 μήνες περίπου από τώρα κυκλοφορεί το Rituals. Πρώτος αγγλόφωνος τίτλος μετά από χρόνια είναι η πρώτη μου παρατήρηση. Τι μπορείς να μας πεις αυτή τη στιγμή για αυτή τη νέα κυκλοφορία;
Είναι αρκετά νωρίς για να μπω σε λεπτομέρειες, αλλά αυτό που μπορώ να πω τώρα είναι ότι συνεχίζουμε από κει που σταματήσαμε με το «Κατά Τον Δαίμονα Εαυτού», στο ίδιο μοτίβο χοντρικά, σε πιο σκοτεινή, πιο μυστικιστική μορφή θα έλεγα. Η βασική ιδέα έχει να κάνει με τελετουργίες (rituals) από όλο τον κόσμο. Ένα ακόμα σκοτεινό άλμπουμ, με μια παραγωγή που πιστεύω πως είναι η καλύτερη μας. Τώρα εγώ δε μπορώ να πω για το αν είναι ο καλύτερος ή όχι δίσκος μας, αυτό θα το κρίνει ο κόσμος και είναι καθαρά υποκειμενικό. Είναι ένα άλμπουμ που χρησιμοποιούνται πολλές διαφορετικές γλώσσες πάλι, σε πιο μυστικιστική και occult μορφή.
Το Υπόγειο: Έχεις αναφέρει ότι είναι το πιο σκοτεινό σας άλμπουμ. Θυμάμαι ότι το ίδιο είχες πει και για το «Κατά Τον Δαίμονα Εαυτού». Αυτός είναι ο στόχος; Κάθε φορά και πιο σκοτεινός;
Ναι, ναι. Θέλω να γράφω μουσική που να συσχετίζεται με τη σκοτεινή πλευρά της ζωής. Δεν είμαι φυσικά τόσο σκοτεινός τύπος, ζω τη καθημερινότητα όπως όλοι, αλλά όταν γράφω μουσική θέλω να εκφράζω αυτή τη πλευρά του εαυτού μου.
Το Υπόγειο: Μάθαμε ότι στο Rituals θα ακούσουμε και μια διασκευή στο The Four Horseman των Aphrodite’s Child. Αυτό είναι μεγάλη έκπληξη…
Είναι όντως έκπληξη, δε ξέρω τώρα πως θα ακουστεί γιατί οι διασκευές κρίνονται εύκολα, ειδικά άμα έχεις να κάνεις με ένα τόσο σπουδαίο και ιδιαίτερο συγκρότημα. Επιλέξαμε όμως το The Four Horseman γιατί έχει σχέση με το γενικό concept του άλμπουμ.
Το Υπόγειο: Να υποθέσω ότι ακόμη μία παγκόσμια περιοδεία αμέσως μετά τη κυκλοφορία θα μπει στα σκαριά;
Αν είμαστε τυχεροί και είμαστε δυνατοί στην υγεία μας και έχουμε τις κατάλληλες προσφορές, σίγουρα θα βγούμε στο δρόμο και θα παίξουμε σε όλες τις γωνιές του πλανήτη.
Το Υπόγειο: Μετά από τόσα πολλά χρόνια και τόσες πολλές κυκλοφορίες, πόσο εύκολο (ή δύσκολο μάλλον) είναι να συνθέσεις νέο υλικό χωρίς να αντιγράψεις τον εαυτό σου; Θέλω να πω, όλοι οι μουσικοί που γράφουν έχουν αποκτήσει με τα χρόνια « το δικό τους κόλπο». Τι κάνεις για να αποφύγεις αυτή τη παγίδα;
Καταρχήν υποφέρω! Γιατί το να μη κλέβεις τον ίδιο σου τον εαυτό είναι κάτι πολύ δύσκολο. Προσπαθώ να εξελίσσομαι όσο μπορώ, να διαβάζω, να ψάχνω νέα πράγματα, να αλλάζω τρόπο ζωής, ώστε να μπορέσει όλο αυτό να καθρεφτιστεί στη δημιουργία μου. Σίγουρα δεν έχω τρομερές αλλαγές, δε το γυρνάω –τρόπος του λέγειν- από rock σε pop, κάνω όμως μικρά βηματάκια που θέλω να πιστεύω ότι βοηθάνε την εξέλιξη μου, διατηρώντας φυσικά ταυτόχρονα και κάποια πράγματα από το παρελθόν και την ιστορία των Rotting Christ.
Το Υπόγειο: Κατάλληλη πάσα για την επόμενη ερώτηση… Πιστεύω ακράδαντα ότι παρά τα χρόνια που βρίσκεστε στο κουρμπέτι, και ενώ πολλές άλλες μακροχρόνιες μπάντες κάθε είδους μουσικής παγκοσμίως πατάνε στο όποιο brand name έχουν και στα «σιγουράκια» του υλικού τους, εσείς συνεχώς εξελίσσεστε…
«Σιγουράκια», ωραία συμφωνώ… Ποιος θα ακούσει όμως φερειπείν τον τελευταίο δίσκο των Motorhead; Για να μην παρεξηγούμαι, οι Motorhead δε διαφωνώ με κανέναν ότι είναι μπαντάρα, απλώς σα παράδειγμα τους αναφέρω, όταν όμως παίζουν πάντα στο κλασικό μοτίβο, σε «αναγκάζουν» να ακούς 5 κλασικούς δίσκους τους και όχι 15. Μπορεί να είναι σίγουρα ωραίος και εμπνευσμένος ένας τέτοιος δίσκος, νιώθεις όμως ότι λείπει κάτι… Λείπει αυτή η μικρή διαφορά που θα κάνει τον ακροατή να εξελίσσεται μαζί σου. Προσπαθώ με κάθε δίσκο που βγάζω να κινώ το ενδιαφέρον του κόσμου, κρατώντας φυσικά τις ρίζες μου, κάνοντας όμως κάθε φορά μικρά βηματάκια προς τα μπρος. Υπάρχουν βέβαια και αυτοί που σου λένε «παίξε όπως το ‘91». Αλλιώς όμως ήμουν τότε, αλλιώς είμαι τώρα.
Το Υπόγειο: Σίγουρα υπάρχει αρκετός κόσμος που θα ήθελε οι Rotting Christ να βγάλουν «κάτι από τα παλιά», αλλά όπως αντιλαμβάνομαι εγώ το συγκρότημα, και εξελίσσεται, και γίνεται καλύτερο, αλλά και πιο δημοφιλές. Εγώ για παράδειγμα, είμαι ένας άνθρωπος που πάντα σεβόμουν και εκτιμούσα αυτό που κάνατε, αλλά κυριολεκτικά σας λάτρεψα από το Theogonia και μετά…
Ο πιο πολύς κόσμος που μας ακούει σήμερα μας αγάπησε από το Theogonia και μετά, έτσι όπως ακριβώς το έθεσες. Γιατί υπάρχει μια εξέλιξη, και κάποιος που ακούει πραγματικά μουσική και δεν είναι περαστικός, θα καταλάβει ότι αυτοί οι 3 τελευταίοι δίσκοι αποτελούν πραγματικά μια κατάθεση ψυχής και είναι και δουλεμένοι πάρα πολύ. Δίνω μεγάλη σημασία πια στη δημιουργία της μουσικής, δεν είναι τα πράγματα για μένα όπως παλιά. Υπήρχαν τότε δίσκοι που είχαμε βγάλει όπως το Passage to Arcturo ή το Thy Mighty Contract, υπήρχαν διάφορες κυκλοφορίες, αλλά άμα προσπαθήσω τώρα να παίξω ακριβώς όπως έπαιζα τότε, θα φανεί αυτό, δε θα έχει καλό αποτέλεσμα. Δεν είμαι πια 18 χρονών, είμαι 44. Συνεχίζω να βαδίζω στα ίδια μονοπάτια που βάδιζα πάντα, αλλά θέλω να πιστεύω ότι δημιουργώ μουσική που έχει στοιχεία μεν από το παρελθόν αλλά εξελίσσεται συνεχώς.
Το Υπόγειο: Ένα σημαντικό στοιχείο της εξέλιξης σας στους τελευταίους δίσκους που περιείχε ακόμα και ρίσκο θα έλεγα, είναι αυτές οι έντονες πινελιές παραδοσιακής ελληνικής –και όχι μόνο- μουσικής…
Έχει παίξει μεγάλο ρόλο και όντως ήταν ρίσκο, άρεσε όμως τελικά γιατί το ένιωσα και το έκανα! Αν το έκανα επιτηδευμένα θα το αντιλαμβανόταν ο κόσμος και θα το προσπερνούσε, θα έλεγαν ότι «το κάνει για να το κάνει». Για μένα η προσωπικότητα είναι μεγάλη υπόθεση, να λέμε την αλήθεια. Δίνω μεγάλη βάση σε αυτό και προσπαθώ πάντα να υπάρχει στη μουσική μας ένα στοιχείο προσωπικό. Δε μπορείς φυσικά να «ανακαλύψεις την Αμερική» στην εποχή μας, έχουν παιχτεί τα πάντα. Βάζοντας όμως μια μικρή πινελιά από τον εαυτό σου και –γιατί όχι- από το τόπο καταγωγής σου, καταφέρνεις να διαφοροποιηθείς αρκετά. Για παράδειγμα στις επόμενες μέρες θα ανέβει το πρώτο κομμάτι του Rituals (σ.σ: το Έλθε Κύριε που ανέβηκε πρόσφατα, κλικ εδώ) το οποίο έχει μέσα Αρχαία Ελληνικά. Μπορεί φυσικά να πει κάποιος «τι είναι αυτό τώρα», έχει όμως αυτή τη προσωπική πινελιά που αναζητώ. Για αυτό ακριβώς μάχομαι, και αυτό παλεύω να κρατήσω.
Το Υπόγειο: Προσωπικά αυτό πιστεύω ότι εκτιμάει και ο κόσμος τελικά…
Όχι όλοι, αλλά σε μεγάλο ποσοστό, ναι.
Το Υπόγειο: Είχες κάνει μια δήλωση πριν λίγα χρόνια σε μια συνέντευξη στο Hammer που προσωπικά μου είχε κάνει αίσθηση. Είχες πει ότι δεν υπάρχουν επιτυχημένοι και αποτυχημένοι μουσικοί, υπάρχουν δημοφιλείς και μη δημοφιλείς, τυχεροί και άτυχοι. Θες να κάνεις ένα σχόλιο σε σχέση με αυτό;
Κοίτα, υπάρχουν νέα παιδιά που είναι για παράδειγμα καλύτερα καταρτισμένα τεχνικά από μένα, πολύ καλύτεροι παίχτες. Τους λείπει κάτι όμως κατά την άποψη μου. Τους λείπει η τρέλα, η πολύ τρέλα… Εγώ ας πούμε είμαι 27 χρόνια στο χώρο, αλλά κάποιος άλλος θέλει από τη πρώτη στιγμή να τα κάνει όλα, να βγάλει δίσκο, να φύγει σε τουρ… Δε γίνονται έτσι τα πράγματα. Πρέπει να δείξεις υπομονή και να αποδειχτεί μέσα στο χρόνο ότι αγαπάς αυτό που κάνεις. Υπάρχουν βέβαια και οι άτυχοι άνθρωποι, αυτοί που οι καταστάσεις της ζωής δε τους επέτρεψαν να συνεχίζουν το αγαπημένο τους –ας το πούμε- «χόμπι».
Μέσα σε αυτούς θα μπορούσα να συμπεριλάβω και τον εαυτό μου. Δε γεννήθηκα κάνας πλούσιος, να σου πω την αλήθεια μέχρι τα 30 μου δεν είχα να φάω… Συνέχισα όμως να παίζω, γιατί θέλει τρέλα η μουσική για να μπορείς να συνεχίσεις! Όλοι είμαστε καλοί! Όποιος δημιουργεί μουσική, προσφέρει κάτι που θα αγγίξει κάποιον. Πρέπει όμως να την αγαπάς.
Το Υπόγειο: Με δεδομένο τον τεράστιο αγώνα που έχεις κάνει όλα αυτά τα χρόνια με τη μπάντα, θεωρείς παρόλα αυτά ότι η τύχη έχει παίξει καθοριστικό ρόλο στη πορεία σας;
Φυσικά και έχει παίξει. Δε θα έλεγα σε καμιά περίπτωση ότι δεν έχει παίξει, αλλά όχι πλέον τόσο πολύ μετά από όλα αυτά τα πολλά χρόνια. Δεν είναι ας πούμε πλέον τύχη ότι πήγαμε στις ΗΠΑ τώρα, τρέλα ήταν πάλι, γιατί θα μπορούσα να πω ουσιαστικά ότι πήγα για να χάσω λεφτά…
Το Υπόγειο: Πάντα έχει ένα ρίσκο μια τουρνέ…
Με αυτή την έννοια το λέω, είναι ρίσκο γιατί δε ξέρεις αν θα σου βγει ή όχι. Το κάνω όμως γιατί λατρεύω αυτό το πράγμα και έχω τη τρέλα να πάω να παίξω σε όλα τα μέρη του κόσμου. Καθαρά και μόνο για αυτό.
Το Υπόγειο: Τύχη πάντως είναι και το σωστό timing…
Ασφαλώς. Υπάρχουν ρεύματα μουσικά που σε παίρνουν μαζί τους. Μπορεί για παράδειγμα το Black Metal να βγει πάλι στο προσκήνιο όπως στα 90’s και να παρασύρει και εμάς, ή λίγο πιο μετά το Power Metal και να παρασύρει ανάλογες μπάντες. Παίζει ρόλο η τύχη στο να πετύχεις το σωστό timing αναμφισβήτητα.
Το Υπόγειο: Εδώ και δεκαετίες βρίσκεσαι συνεχώς on the road έχοντας ζήσει απίστευτες αλλά και δύσκολες εμπειρίες που πολλοί από μας ούτε να φανταστούμε δε μπορούμε. Έχεις πει ποτέ «τι κάνω τώρα εδώ»; «δε πάει άλλο, τα παρατάω»; Σου έχει βγει ένα –τρόπον τινά- «υπαρξιακό»;
Έχω αγανακτήσει πολλές φορές… Και πάρα πολύ. Έχω φτάσει στο σημείο να λέω «γιατί συνεχίζω και το κάνω», αλλά φιλοσοφώντας τη ζωή βλέπω ότι δε θα μπορούσα να κάνω και κάτι άλλο. Αυτή τη στιγμή έχω δύο παιδιά, είμαι στο δρόμο συνέχεια, και πολλές φορές αναρωτιέμαι γιατί είμαι κάπου στο Κεντάκι για παράδειγμα ή κάπου στην Ινδία, παίζοντας live κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες. Μη νομίζει ο κόσμος ότι αυτό που κάνουμε έχει σχέση με ροκσταριλίκια κλπ. Καλό είναι να ξέρει και να γνωρίζει, ότι αρκετές φορές είναι πολύ underground και πολύ δύσκολο να γίνει. Όταν κάνεις σε μια λατινοαμερικάνικη περιοδεία 27 πτήσεις σε 25 μέρες (!!) καταλαβαίνεις ότι αυτό είναι κάτι που δεν είναι καλό για την υγεία σου. Έχω φτάσει στο σημείο να λέω «γιατί είμαι εδώ πέρα»; Αλλά υπάρχει μια δύναμη που με ωθεί, η αγάπη μου για τη μουσική και το metal. Δε ξέρω γιατί… Είναι η ματαιοδοξία μου; Είναι η τρέλα μου; Πες το όπως θες…
Το Υπόγειο: Είναι και τρόπος ζωής φαντάζομαι μετά από τόσα χρόνια…
Ναι σίγουρα είναι και τρόπος ζωής πια. Μετά από 25 χρόνια συνεχίζω. Θέλω να ταξιδεύω και να παίζω μουσική.
Το Υπόγειο: Μιας και ανέφερες τα παιδιά σου, θα τα προέτρεπες να κάνουν αυτό που κάνεις;
Άμα το θέλουν, ναι, εννοείται. Ο καθένας ορίζει τη μοίρα του και είναι ελεύθερος να κάνει αυτό που θέλει. Αρκεί να έχει αντίληψη των πραγμάτων, να είναι έξυπνος, και να έχει τα μάτια του ανοιχτά. Γιατί σε αυτή τη δουλειά αν δε προσέξεις μπορεί να σε φάνε ανά πάσα στιγμή.
Το Υπόγειο: Tη καθημερινότητα των live σε ένα tour πως την διαχειρίζεσαι; Υπάρχουν μέρες που νιώθεις ότι κάνεις αγγαρεία; Που λες, «πω ρε γαμώτο δε θέλω να παίξω σήμερα»…
Μερικές μέρες νιώθεις σα να χρειάζεσαι ψυχοφάρμακα! Όταν οι συνθήκες είναι πολύ δύσκολες, λες «γιατί είμαι τώρα εδώ; γιατί να παίξω»; Υπήρξαν συναυλίες, ειδικά παλιότερα, που παίζαμε σε ελάχιστα άτομα. Κουβαλούσαμε τον εξοπλισμό, στήναμε τη σκηνή μόνοι μας, είχαμε προβλήματα υγείας, συνεχίζαμε όμως… Κάναμε περιοδείες με τρένα, με λεωφορεία… σε συνθήκες που μπορείς πραγματικά να τρελαθείς.
Το Υπόγειο: Υποθέτω όμως πως όταν ανεβαίνεις στη σκηνή τα ξεχνάς όλα αυτά…
Ακριβώς! Όταν ολοκληρώνεις ένα live και υπάρχει έστω και ένα χαμόγελο από κάτω και σου λέει κάποιος «φίλε μου έφτιαξες τη βραδιά», λες χαλάλι, άξιζε το κόπο. Για αυτό και συνεχίζουμε. Όταν βλέπω τον κόσμο από κάτω (που στην τελική και εμείς τι είμαστε, οπαδοί σα κι αυτούς) να χαμογελάει και να περνάει καλά, αυτό είναι πραγματικά που μου δίνει την ώθηση να συνεχίζω.
Το Υπόγειο: Αυτή είναι η επιβράβευση τελικά.
Και μόνο! Ίσως είμαστε και λίγο ψώνια τελικά, τι να πω (γέλια)! Ή ψώνια ή αγάπη υπερβολική για αυτό που κάνουμε. Η δική μας γενιά είχε και αρκετή δόση ρομαντισμού, η σκηνή που φτιάξαμε τότε ένα ρομαντικό πράγμα ήταν. Παιδάκια ήμασταν που φτιάχναμε κασέτες και τις στέλναμε να τις ακούσει κάποιος κάπου στη Νορβηγία ξέρω γω. Αυτό έχει μεγάλη δόση ρομαντισμού, μας έχει μείνει, και για αυτό συνεχίζουμε ακόμα.
Το Υπόγειο: Και αφού ανέφερες τη δική μας γενιά, πάμε λίγο και στο τώρα. Πως βλέπεις τη σημερινή ελληνική metal -και όχι μόνο- σκηνή; Τι πιστεύεις ότι κάνει καλύτερα η σημερινή γενιά, και τι της λείπει σε σχέση με τη δική μας;
Κοίτα, η νέα γενιά είναι πολύ πιο διαβασμένη. Μπαίνει ας πούμε στο internet και αμέσως βρίσκει τον τρόπο να μελετήσει κιθαριστικές κλίμακες ή οτιδήποτε άλλο. Είναι μια γενιά που γνωρίζει τα πάντα. Λείπει όμως για μένα λίγο η τρέλα και η ψυχή… Εμείς ήμασταν πιο ρομαντικοί, όταν μεγαλώναμε δεν υπήρχαν ούτε καν κινητά, και έτσι «αναγκαστήκαμε» να γίνουμε μάχιμοι. Και τα νέα παιδιά είναι μάχιμα, αλλά δυστυχώς ο τρομερός ανταγωνισμός που υπάρχει στο διαδίκτυο τους προκαλεί άγχος. Με αποτέλεσμα να θέλουν να γίνουν γρήγορα, κάτι που δε γίνεται να γίνει γρήγορα, και τελικά να μην περνάνε καλά και να υπάρχει σκληρός ανταγωνισμός μεταξύ τους.
Το Υπόγειο: Καλά και εμείς τα είχαμε αυτά, δεν ήμασταν και τα άγια παιδιά. Και θάψιμο έπεφτε, και τρικλοποδιές πέφτανε…
Ασφαλώς συνέβαινε και σε εμάς, με τη διαφορά ότι αυτό που λέγαμε εμείς λεγόταν σε μια πιο κλειστή κατάσταση, σε μια παρέα, και δύσκολα έβγαινε προς τα έξω. Ενώ τα σημερινά παιδιά παρασύρονται από καταστάσεις σαν το facebook κάνοντας δημοσίως σχόλια και αυτό δημιουργεί άσχημα επακόλουθα. Προφανώς και εμείς δεν ήμασταν καλύτεροι, ο άνθρωπος είναι πάντα άνθρωπος σε όποια περίοδο και αν έχει γεννηθεί και μεγαλώσει.
Υπάρχει ωστόσο αυτή τη στιγμή μια ελληνική σκηνή αρκετά δυνατή, ειδικά τα 6-7 τελευταία χρόνια. Βλέπεις μπάντες που βγαίνουν στο εξωτερικό, κάνουν διάφορα πράγματα. Δεν είναι τόσο μεγάλα πάντως όσο νομίζουν κάποιοι ενδεχομένως. Μας αρέσει κιόλας πολλές φορές να ευλογούμε τα γένια μας.
Το Υπόγειο: Ναι αλλά σκέψου ότι κάποτε αυτό ήταν επιστημονική φαντασία για τα ελληνικά δεδομένα.
Καλά εννοείται, στα παλιότερα χρόνια ήταν αδιανόητο κάτι τέτοιο. Πλέον υπάρχουν πάρα πολλές μπάντες που το παλεύουν προς αυτή την κατεύθυνση, και οι οποίες εύχομαι να διατηρήσουν αυτή την αγάπη για τη μουσική, γιατί η ελληνική σκηνή, και ειδικά η metal, έχει κάτι που θα πρέπει να μας κάνει περήφανους ακόμα και σαν κοινωνία. Αποτελεί ένα -έστω και μικρό- εξαγώγιμο προϊόν.
Το Υπόγειο: Η ελληνική extreme σκηνή των αρχών 90ς έχει γράψει τη δική της ιστορία στο χώρο του metal. Απέκτησε την δική της προσωπικότητα, και αποτελεί ίσως τη μοναδική σκηνή στην Ελλάδα στον ευρύτερο χώρο του rock που έχει εξάγει έστω και σε underground επίπεδο τον δικό της ήχο. Που νομίζεις ότι οφείλεται αυτό;
Το ξέρεις ότι ακόμα συζητάνε έξω έντονα για αυτή τη σκηνή; Αλλά πραγματικά δε μπορώ να προσδιορίσω ακριβώς που οφείλεται. Η Ιταλία για παράδειγμα, η Ισπανία, η Πορτογαλία δεν είχαν κάτι ανάλογο τότε. Αλλά τι να πω… Ίσως είναι η τύχη; Το timing που έφερε μια ομάδα ανθρώπων να δημιουργήσουν αυτή τη κατάσταση;
Το Υπόγειο: Είχα ακούσει σε μια συνέντευξη μια ωραία παρατήρηση που είχε κάνει ο Ευθύμης των Nightfall σχετικά με αυτό, μιλώντας φυσικά σε πιο τεχνικό επίπεδο. Είχε πει ότι επειδή δε μπορούσαμε να πετύχουμε τότε τις παραγωγές των Σουηδών σε όγκο και δύναμη, κατά κάποιο τρόπο καλύπταμε αυτή την «αδυναμία» με την έντονη χρήση μελωδίας και αυτό προκάλεσε τη διαφορετικότητα.
Δε νομίζω, πιστεύω πως είμαστε ακριβώς τέτοιοι άνθρωποι: Πιο συναισθηματικοί και πιο αγνοί. Πώς να το κάνουμε… δεν είμαστε Σουηδοί, είμαστε άλλοι άνθρωποι. Δεν εννοώ φυσικά ότι οι Σουηδοί δεν είναι σωστός λαός, μπορεί να είναι και καλύτεροι σε κάποια πράγματα, αλλά εμείς είμαστε πιο συναισθηματικοί και αυτό πέρναγε στη μουσική μας. Έβλεπες ότι οι Ελληνικές μπάντες αυτού του ήχου έκαναν χρήση της μελωδίας με έναν τρόπο που δε τον συναντούσες στο εξωτερικό. Σε σχεδόν όλες γινόταν αυτό. Δεν είχαμε φυσικά τις παραγωγές, εκεί είχαμε ένα μείον.
Το Υπόγειο: Καλά, ψαχνόμασταν κιόλας τότε για να δούμε πως γίνεται…
Βέβαια ψαχνόμασταν. Όταν γεννιέται ένα πράγμα δεν μπορείς να ξέρεις ότι εκείνη τη στιγμή γράφεται ιστορία. Σήμερα όμως συναντώ πολλούς ανθρώπους που μιλάνε με τα καλύτερα λόγια για αυτή τη σκηνή. H ελληνική σκηνή των 90s έχει γράψει ιστορία και αυτό είναι αναμφισβήτητο, δε μπορεί κάποιος που ασχολείται με τον χώρο να μη το παραδεχτεί.
Το Υπόγειο: Τι θυμάσαι πιο έντονα από εκείνα τα χρόνια; Εμένα ας πούμε η αγαπημένη μου ανάμνηση, πέρα από εκείνα τα θρυλικά live και τις πρόβες με τη μπάντα, ήταν η καθημερινή επίσκεψη μου στο ταχυδρομικό κουτί για να δω αν έχει φτάσει κάνα γράμμα από οπουδήποτε στο κόσμο…
Ε, καλά! Αυτό ήταν η αγάπη μου, η καψούρα μου, η τρέλα μου! Σα να ερχόταν κάθε πρωί ο Άγιος Βασίλης στο σπίτι μου. Αυτή ακριβώς η αργή ανταλλαγή πληροφορίας ήταν που μας έκανε ρομαντικούς. Αυτό σε έκανε να αγαπάς κάτι, αυτή η προσμονή. Γιατί όταν κάτι το έχεις έτοιμο στο πιάτο δεν το εκτιμάς το ίδιο.
Το Υπόγειο: Θυμάμαι τη πρώτη φορά που έφτασε ένα γράμμα από τη… Σιγκαπούρη! Ήταν φοβερό να ξέρεις ότι κάποιος στην άλλη άκρη του κόσμου έκαστε και έγραψε ένα γράμμα, κάτι χειροπιαστό δηλαδή για να παραγγείλει το demo σου. Ήταν απίστευτο…
Ναι, ναι… Καταλαβαίνω ακριβώς τι εννοείς! Άλλες εποχές βέβαια, πιο αγνές θα έλεγα κιόλας, και μάλλον και πιο ελεύθερες…
Το Υπόγειο: Ας επιστρέψουμε όμως στο σήμερα. Ένα πράγμα που διαπιστώνω τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα σε σχέση με τους Rotting Christ είναι ότι πλέον εισπράττετε respect από όλους τους μουσικόφιλους. Ακόμα και άνθρωποι που δεν ακούν τη μουσική σας, μιλάνε με μεγάλο σεβασμό για το συγκρότημα και για αυτά που έχει πετύχει. Πως το σχολιάζεις αυτό;
Με τιμάει. Άργησε λίγο αλλά με τιμάει. Μια μπάντα που έχει κάνει πάνω από 1200 live στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, είναι σίγουρα υπερήφανη που άνθρωποι εκτός του μεταλλικού χώρου (γιατί οκ στο metal λίγο-πολύ γνωριζόμαστε όλοι) εκτιμάνε αυτό που έχει καταφέρει. Δεν έχω να πω τίποτα περισσότερο πέρα από το ότι ελπίζω να δώσουμε τα φώτα στην επόμενη γενιά, έτσι ώστε να συνεχίσουν και να κρατήσουν αυτή την αγάπη για την ανεξάρτητη μουσική γενικά, να κρατήσουν τη φλόγα δυνατή, για να μπορέσουμε να δώσουμε και μια απάντηση σα χώρα παγκοσμίως. Οκ, δε θα γίνει και τίποτα φυσικά, δε θα αλλάξουμε εμείς τον πλανήτη με τη μουσική μας, αλλά τουλάχιστον να τους δείξουμε ότι η Ελλάδα δεν είναι μόνο αυτά που ακούνε και νομίζουν, αλλά κάτι παραπάνω.
Το Υπόγειο: Πέρα από την Ελλάδα, ποιές είναι οι πιο «δυνατές» χώρες για τους Rotting Christ;
Σίγουρα είναι η Νότια Αμερική, ασφαλώς μερικές χώρες της Ευρώπης, ανατολική Ευρώπη ειδικά. Πάνω – κάτω αυτές είναι οι πιο δυνατές περιοχές.
Το Υπόγειο: Υπάρχουν πόλεις ή περιοχές συγκεκριμένες που μπορείτε να γεμίσετε μεγάλους χώρους όπως στην Ελλάδα;
Κοίτα, έχουμε κάνει κάποια live για παράδειγμα στη Νότια Αμερική που είχαν πολύ κόσμο, επίσης στην Ινδία που πήγαμε πρόσφατα τρελαθήκαμε με το πόσο κόσμο είχαμε. Είναι ανάλογα και με τις περιστάσεις. Τι περιοδείες είναι, πότε είναι κλπ. Τώρα που βρεθήκαμε στις ΗΠΑ, στη Νέα Υόρκη είχαμε sold out, στο Λος Άντζελες το ίδιο. Εννοείται φυσικά πως ήμασταν με τους Mayhem και τους Watain σε αυτό το τουρ, αλλά πολύς κόσμος είχε έρθει για εμάς. Όπως είπα και πριν είναι ανάλογα τη περιοχή, τη περιοδεία, τη περίσταση γενικότερα, αλλά στη Νότια Αμερική είναι που εισπράττουμε πολύ μεγάλη αγάπη. Έχουμε πάει πάρα πολλές φορές και ελπίζω να συνεχίζουμε να πηγαίνουμε.
Το Υπόγειο: Πως βλέπεις τη δισκογραφία σήμερα; Υπάρχει καταρχήν; Προσφέρει τίποτα στους καλλιτέχνες τώρα πια ή απλά υπάρχει για να υπάρχει…
Μπα όχι… Μόνο το βινύλιο πια προσφέρει και αυτό κυρίως για συναισθηματικούς λόγους. Βγάζουμε δίσκους γιατί ας πούμε ότι έτσι πρέπει, δε ξέρω καν γιατί τους βγάζουμε πια… Τους βγάζουμε για να καταλήγουν στο internet, και να τους ακούει κάποιος ενδεχομένως σε πολύ άθλιες συνθήκες μέσα από ένα laptop για παράδειγμα, να τους ακούσει μια φορά και μετά να τους ξεχάσει… Αυτό λίγο με στεναχωρεί. Τον τελευταίο καιρό ακούω μουσική με πολύ καλά ηχεία, έτσι όπως έκανα και παλιά. Και πραγματικά, επειδή έχω παρασυρθεί και εγώ από τον σημερινό τρόπο ακρόασης, διαπιστώνω ότι έχω χάσει πολλά πράγματα. Παλιά μαζευόμασταν στα σπίτια και λέγαμε «πάμε να ακούσουμε μουσική». Τώρα δεν υπάρχει αυτό το πράγμα. Μπορεί να καταλάβει κάποιος σήμερα τι ευχαρίστηση ήταν αυτή, να ακούς μουσική όπως πρέπει; Οπότε η δισκογραφία θα έλεγα ότι αυτή τη στιγμή είναι λίγο στον αέρα…
Το Υπόγειο: Υπάρχουν βέβαια πάντα οι μερακλήδες ακροατές…
Υπάρχουν και μερακλήδες που έχουν μείνει από τη γενιά μας κυρίως. Η νέα γενιά πατάει ένα κουμπί και ακούει με αυτό τον τρόπο. Και δε φταίει φυσικά. Απλώς έτσι μάθανε τα παιδιά σήμερα. Αλλά όταν εγώ παιδεύομαι να φτιάξω κάτι πραγματικά καλό και αυτό καταλήγει να παίζεται από ένα laptop, που δεν έχει καν κάποιες απαραίτητες συχνότητες για να ακούς σωστά, πως θα καταλάβεις ότι μια μουσική είναι πραγματικά καλή;
Πιστέψτε με… Κλείστε τα μάτια σας, πάρτε τους φίλους σας και μαζευτείτε για να ακούσετε ένα δίσκο, τον τελευταίο για παράδειγμα από μια αγαπημένη μπάντα. Πραγματικά θα αλλάξει η ζωή σας! Έτσι θα υπήρχε και λόγος ύπαρξης της δισκογραφίας. Τώρα ανεβαίνουν στο youtube μερικά κομμάτια, ακούς λίγο, τέλος.
Το Υπόγειο: Δεν υπάρχει πια και η έννοια του άλμπουμ, λίγοι τα ακούνε πια ολόκληρα…
Και εγώ παιδευόμουν για το έβδομο κομμάτι ας πούμε, για μια αλλαγή που δε μου έβγαινε, και αναρωτιόμουν. Θα ακούσει κανείς όλο το δίσκο; Έστω στο διαδίκτυο, εντάξει ο μερακλής θα το πάρει. Και εγώ παλεύω για να φτιάξω σωστά το έβδομο ή το όγδοο κομμάτι. Φαντάσου, δε λέμε καν το όνομα του κομματιού, με νούμερα μιλάμε…
Το Υπόγειο: Οι δισκογραφικές σήμερα, σε ένα όνομα του δικού σας βεληνεκούς, χρηματοδοτούν τουλάχιστον τη παραγωγή του δίσκου;
Εντάξει, ίσα – ίσα δίνουν. Αλλά πολλές φορές βάζουμε κι από τη τσέπη μας γιατί όπως είναι γνωστό οι πωλήσεις έχουν πέσει πάρα πολύ και δε σου προσφέρουν κάποιο σεβαστό budget. Και επειδή και εγώ όμως είμαι μερακλής και θέλω να βγάλω καλό ήχο, δίνω και δικά μου λεφτά. Οκ, αυτή είναι η πραγματικότητα σήμερα. Το παν είναι να είσαι πιστός σε αυτό που κάνεις και να δεις τη μουσική και κάπως διαφορετικά. Δεν είναι το μέσο για να γίνεις μεγάλος και τρανός και να βγάλεις τα κόμπλεξ σου. Η μουσική ήταν, είναι, και θα είναι, μια κατάθεση ψυχής με σκοπό να την επικοινωνήσεις σε κάποιο άλλο άνθρωπο. Τώρα αν τύχει να αγαπήσει κάποιος κόσμος αυτό που κάνεις, είσαι και τυχερός θα έλεγα, no problem, όλα καλά. Αλλά δεν είναι αυτό το κίνητρο σου. Συνεχίζεις και το κάνεις γιατί γουστάρεις να παίζεις, γουστάρεις να εκφράσεις κάποιες ανησυχίες, γιατί θέλεις να αποδράσεις από αυτή την κοινωνία. Κακά τα ψέματα, εγώ χωρίς μουσική δε θα μπορούσα να ζήσω.
Το Υπόγειο: Ένα άλλο πράγμα που κάνει εντύπωση σε κάθε ανοιχτόμυαλο φίλο της μουσικής, είναι οι εξαιρετικές συνεργασίες και συμμετοχές στους δίσκους των Rotting Christ με καλλιτέχνες εκτός μεταλλικού χώρου. Όπως με το πολυφωνικό συγκρότημα Πλειάδες , τις φοβερές αδερφές Βουγιουκλή και με αποκορύφωμα τη συνεργασία με τη τεράστια Diamanda Galas στο Aealo. Θες να μας πεις μερικά πράγματα για αυτές τις συνεργασίες;
Μου αρέσει να συνεργάζομαι και με διάφορους metal μουσικούς φυσικά, αλλά και με ανθρώπους που προέρχονται από άλλα είδη, έτσι ώστε να δώσω μια διαφορετική πινελιά στον ήχο των Rotting Christ. Άκουσα κάποιο μέρος της δουλειάς τους, ένιωσα ότι ταιριάζει με αυτό που έχω στο μυαλό μου, επικοινώνησα, και είχα τη χαρά να δεχτούν και να δημιουργήσουμε κάτι μαζί.
Το Υπόγειο: Γνωρίζουμε ότι πέρα από μουσικός παραμένεις πάνω απ’ όλα ένα οπαδός της metal. Πέρα από metal, τι άλλες μουσικές αγαπάς; Θα συμμετείχες ποτέ σε ένα project εκτός μεταλικού χώρου;
Ναι φυσικά. Αν ένιωθα ότι ήταν κάτι ατμοσφαιρικό και μου άρεσε, γιατί όχι. Τώρα όσον αφορά άλλα ακούσματα, δεν έχω κάτι συγκεκριμένο στο μυαλό μου αυτή τη στιγμή για να αναφέρω. Υπάρχουν όμως μουσικές ατμοσφαιρικές και σκοτεινές θα έλεγα, ακόμα και μελαγχολικές, που όταν νιώθω ότι έχουν ψυχή με αγγίζουν. Φυσικά οι κύριες επιρροές μου προέρχονται από το metal, αλλά σίγουρα υπάρχουν κι άλλα πράγματα που μ’ αρέσουν.
Το Υπόγειο: Σάκη, έχεις ζήσει απίστευτα πράγματα για πολλά χρόνια, έχει κάνει ένα σωρό δίσκους με τους Christ, έχεις παίξει πάνω από 1200 συναυλίες σε κάθε γωνιά του κόσμου. Υπάρχει κάποιο ανεκπλήρωτο όνειρο για σένα καλλιτεχνικά;
Όταν ξεκινούσα σκοπός μου ήταν να παίξω έστω και μία συναυλία, τώρα έχω περάσει τις 1200. Μπορώ να πω ότι έχω εκπληρώσει ένα όνειρο αλλά δεν είμαι ένας άνθρωπος που επαναπαύεται. Δε λέω «ωραία το έκανα τέλος». Το όνειρο μου είναι να συνεχίσω να το κάνω και να πεθάνω πάνω στη σκηνή. Αυτό το πράγμα αγαπάω και όταν αγαπάω κάτι δεν το αφήνω.
Το Υπόγειο: Πάντα πήγαινες βήμα-βήμα, δε σκεφτόσουν ποτέ μακριά…
Όχι, ούτε μπορούσα, ούτε μπορώ να σκέφτομαι μακριά. Γιατί αν το κάνεις αυτό και δε πετύχεις αυτό που έχεις στο μυαλό σου θα απογοητευτείς πολύ.
Το Υπόγειο: Ξέρω ότι δε σου αρέσει να μιλάς για πολιτική αλλά ούτε και να παίρνεις ανοιχτά θέση σε κάποια πράγματα σχετικά με αυτή. Ωστόσο υπάρχει μια εν δυνάμει πολιτική θέση μπορούμε να πούμε από μεριά σας που φαίνεται και μόνο από το όνομα σας. Έχεις μιλήσει πολλές φορές εναντίον του θρησκευτικού φανατισμού και τον έχεις βιώσει άλλωστε στο πετσί σου.
Πράγματι δε παίρνω θέση ανοιχτά. Είμαι φυσικά πολιτικοποιημένος, έχω τις απόψεις μου, αλλά προτιμώ να μη τις εκφράζω δημόσια για να μη στεναχωρήσω κάποιους που ενδεχομένως δεν πρέπει κιόλας. Από κει και πέρα έχω μιλήσει ενάντια σε κάθε είδος συντηρητισμού που όπως βλέπουμε εξαπλώνεται ραγδαία, και όχι μόνο σε ό,τι αφορά τον θρησκευτικό τομέα.
Το Υπόγειο: Ποιο είναι το σχόλιο σου για τα γεγονότα στο Παρίσι και στο που πάει αυτός ο κόσμος γενικά;
Δε ξέρω… Πραγματικά είμαι πάρα πολύ σκεπτικός με όλες αυτές τις καταστάσεις. Σκέφτομαι ακόμα και το ενδεχόμενο του πολέμου. Προσπαθώ να μη παίζω το παιχνίδι των πολιτικών και για αυτό δε βγήκα ποτέ να προτρέψω ανθρώπους να ψηφίσουν κάτι συγκεκριμένο. Έχουμε πρόσφατες αναμνήσεις και βλέπεις ότι όσοι κάνανε κάτι τέτοιο τι σφαλιάρα φάγανε τώρα, για αυτό και είμαι πάντα επιφυλακτικός με τέτοια πράγματα. Εντάξει, εννοείται πως ο θρησκευτικός φανατισμός διαγράφεται με ένα «χ» από μένα. Μεσαίωνας; «χ» από μένα. Συντηρητισμός; «χ» από μένα. Είμαι του « πράττω κατά τον δαίμονα εαυτού» (σ.σ. : πράττω σύμφωνα με αυτό που η συνείδησή μου θεωρεί σωστό). Αυτή τη θεωρία ακολουθώ σαν άνθρωπος λίγο – πολύ. Όλα αυτά που γίνονται με βάζουν σε σκέψεις και πραγματικά ελπίζω να μην οδηγηθεί ο πλανήτης πάλι σε μια σκοτεινή εποχή. Ανησυχώ φυσικά γιατί η ιστορία κάνει κύκλους, ελπίζω όμως να πρυτανεύσει η λογική και η ελευθερία ακόμα και του λόγου που βάλλεται σήμερα, για την οποία μαχόμαστε εμείς σαν Rotting Christ. Μερικές φορές μας λένε, «τόσο πρόβλημα έχετε με τη θρησκεία»; Όχι, δεν είναι αυτό το μεγάλο θέμα, αλλά εμείς εμμέσως πλην σαφώς με τον τρόπο μας στηρίζουμε το δικαίωμα του καθενός να κάνει και να λέει αυτό που θέλει και θα παλέψουμε μάλιστα για αυτό.
Το Υπόγειο: Έτσι και αλλιώς η θρησκεία δεν είναι παρά απλώς το μέσο…
Εννοείται! Όλα για το χρήμα γίνονται. Χρησιμοποιούνται όλα αυτά για αυτό το σκοπό και αυτό είναι όλο. Η ιστορία έχει δείξει ότι όλα αυτά είναι άσχημα πράγματα και ελπίζω να συνεχίσουν να υπάρχουν άνθρωποι που θα τους υψώνουν το μεσαίο δάχτυλο και θα τους λένε «αυτό το έχω για εσάς»!
Το Υπόγειο: Ταξιδεύεις σε όλο το πλανήτη. Αυτό το περίφημο πια θέμα της κρίσης νιώθεις πως είναι κάτι που πλέον βρίσκεται παντού;
Ασφαλώς στην Ευρώπη είναι το κύριο θέμα παντού. Στις ΗΠΑ που πήγα πρόσφατα όχι τόσο πολύ είναι η αλήθεια. Εκεί έχει μια ελπίδα ο κόσμος. Αλλά αυτό που χτυπάει τώρα εμάς δε μπορεί να αφήσει ανεπηρέαστο τον πλανήτη.
Το Υπόγειο: Στην Ευρώπη είναι διάχυτο δηλαδή…
Ε ναι, το βλέπεις, σιγά-σιγά βρίσκεται παντού. Δεν βιώνουν φυσικά το χάλι της Ελλάδας, νιώθεις όμως στο πετσί σου ότι ο κόσμος έχει αρχίσει να μαζεύεται και να νιώθει φόβο. Ακροδεξιά κόμματα έχουν βγει στο προσκήνιο και δεν είναι ότι οι άνθρωποι έχουν γίνει ξαφνικά κακοί, απλώς όταν δεν υπάρχει χρήμα κάνει την εμφάνιση του ο φόβος. Και ο φόβος που οδηγεί; Μας οδηγεί στα «θα μας σώσει ο Αλλάχ», «θα μας σώσει ο Χριστός» και τελικά στο θα μας σώσει η βία. Η μείωση του βιοτικού επιπέδου σιγά-σιγά θα μας οδηγήσει σε κάτι άσχημο. Ελπίζω να το καταλάβει αυτό ο κόσμος και να αντισταθεί.
Το Υπόγειο: Όλα αυτά τα χρόνια έχεις συναντηθεί με πάρα πολλούς οπαδούς των Rotting Christ σε όλο τον κόσμο. Ποια ήταν, ή ενδεχομένως ποιες ήταν οι στιγμές που ένιωσες ότι τα λόγια κάποιου οπαδού σε συγκίνησαν πραγματικά;
Βρισκόμασταν στη Βραζιλία και με πλησιάζει ένας οπαδός και μου αποκαλύπτει ότι είχε έρθει από ένα χωριό που βρισκόταν στα βάθη του Αμαζονίου. Μη φανταστείς φυσικά ότι ήταν ο άνθρωπος σαν από πρωτόγονη φυλή όπως βλέπουμε στα ντοκιμαντέρ. Είχε ταξιδέψει 8 ώρες με το λεωφορείο, μέσα σε αντίξοες συνθήκες, μόνο και μόνο για να μας δει live γιατί έλεγε ότι αυτό που κάνουμε του φτιάχνει τη ζωή. Αυτό με είχε συγκινήσει πάρα πολύ πραγματικά. Κάτι τέτοιες στιγμές είναι που λες χαλάλι και η ταλαιπωρία, χαλάλι και το τζετ λαγκ, χαλάλι και η αρρώστια, γιατί ήμασταν και άρρωστοι εκείνες τις μέρες…
Το Υπόγειο: Φτάνουμε πια σιγά σιγά στο τέλος αυτής της κουβέντας. Επειδή εδώ στο Υπόγειο έχουμε ένα κολληματάκι με τις λίστες, θα ήθελα να μου πεις 5 συγκροτήματα που υπήρξαν καθοριστικά στο να πιάσεις τη κιθάρα και να παίξεις.
Ωχ… Οκ! Σίγουρα θα πω Bathory, Venom, Celtic Frost, Iron Maiden και Black Sabbath. Αυτές ήταν οι μπάντες που με μάθανε metal…
Το Υπόγειο: Σάκη σε ευχαριστούμε πολύ! Κλείσε αυτή τη συνέντευξη όπως εσύ θες.
Και εγώ σας ευχαριστώ. Αυτό που θα έλεγα είναι να μείνουμε όλοι ο εαυτός μας, να συνεχίζουμε να αγαπάμε τη μουσική γιατί είναι μια απόδραση από τη πραγματικότητα, και μέχρι την επόμενη φορά που θα τα πούμε… keep the spirit alive!
